Suplopedia · Uczciwie
Czego nie wiadomo
Nie każde popularne twierdzenie o suplementach ma potwierdzenie w badaniach. Tu zebraliśmy te, przy których dowody zawodzą albo przeczą sobie nawzajem. Brak potwierdzenia nie zawsze znaczy „nie działa” – czasem po prostu brakuje dobrych badań.
Badania tego nie potwierdzają (19)
Popularne twierdzenia, których dobre badania nie potwierdziły.
Astaksantyna – Serce i krążenie
lipidy we krwi
W metaanalizie 7 badań astaksantyna nie zmieniała cholesterolu ani triglicerydów.
Badani: dorośli zdrowi i z podwyższonymi triglicerydami (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 7 badań z losowaniem (280 osób, 4–20 mg dziennie) astaksantyna nie zmieniała istotnie cholesterolu całkowitego, LDL, HDL ani triglicerydów; glukoza nieznacznie, ale nieistotnie spadała.
Ursoniu S, Sahebkar A, Serban MC, Banach M. (2015). Lipid profile and glucose changes after supplementation with astaxanthin: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Archives of Medical Science, 11(2), 253–266. DOI 10.5114/aoms.2015.50960 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Mało małych badań.
- Metaanaliza bez finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
BCAA – Siła i masa mięśniowa
U sportowców BCAA mają znikomy wpływ na wyniki i nie zwiększają wyraźnie masy mięśniowej. Badań nad samym przyrostem mięśni jest jednak bardzo mało.
Badani: osoby trenujące różne dyscypliny (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie 21 badań z losowaniem u osób trenujących (różne dyscypliny) BCAA miały znikomy wpływ na wyniki sportowe; w nielicznych badaniach składu ciała (3 badania) wpływ na beztłuszczową masę ciała i tkankę tłuszczową był nieistotny, a masa ciała zmieniała się podobnie jak w grupie kontrolnej. Autorzy wnioskują, że BCAA nie mają istotnego wpływu na wyniki, a jedynie zmniejszają zakwasy.
Martinho DV, Nobari H, Faria A, Field A, Duarte D, Sarmento H. (2022). Oral Branched-Chain Amino Acids Supplementation in Athletes: A Systematic Review. Nutrients, 14(19), 4002. DOI 10.3390/nu14194002 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Przegląd bez metaanalizy; bardzo różne protokoły dawkowania i ćwiczeń.
- Tylko 3 badania oceniały skład ciała; w jednym (dieta niskokaloryczna) BCAA zwiększały siłę względem węglowodanów.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.
Biotyna – Skóra, włosy, paznokcie
włosy i paznokcie
Nie ma badań pokazujących, że biotyna poprawia włosy czy paznokcie u zdrowych osób. Poprawę opisano tylko przy niedoborze biotyny i rzadkich chorobach.
Badani: opisy przypadków, głównie dzieci z wrodzonym niedoborem biotyny · kobiety w wieku 9–92 lat skarżące się na wypadanie włosów (opis badań, nie wskazanie)
⚠ 1 z 2 źródeł: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (2)
W przeglądzie literatury znaleziono tylko 18 opisów przypadków poprawy włosów lub paznokci po biotynie – wszystkie u osób z niedoborem biotyny (najczęściej wrodzonym) lub rzadkimi chorobami, jak zespół łamliwych paznokci czy zespół włosów nieczesalnych. Nie znaleziono żadnego badania z losowaniem u zdrowych osób; niedobór biotyny przy zwykłej diecie jest rzadki.
Patel DP, Swink SM, Castelo-Soccio L. (2017). A Review of the Use of Biotin for Hair Loss. Skin Appendage Disorders, 3(3), 166–169. DOI 10.1159/000462981 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Tylko opisy przypadków – brak badań kontrolowanych w obie strony.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; praca nie podaje źródeł finansowania.
Wśród 541 kobiet zgłaszających się z wypadaniem włosów 38% miało niski poziom biotyny we krwi, ale nadmierne wypadanie włosów (łysienie telogenowe) występowało tak samo często u kobiet z niedoborem, jak u tych z prawidłowym poziomem (24%). Autor odradza rutynowe podawanie biotyny bez potwierdzenia niedoboru.
Trüeb RM. (2016). Serum Biotin Levels in Women Complaining of Hair Loss. International Journal of Trichology, 8(2), 73–77. DOI 10.4103/0974-7753.188040 ↗
⚠ Powiązania z producentami (finansowanie lub autorzy)
- Badanie obserwacyjne, bez grupy przyjmującej biotynę; poziom biotyny we krwi silnie się waha z dnia na dzień.
- Badanie przeprowadzono przy wsparciu firmy Merz Pharma (Szwajcaria).
Chlorella – Serce i krążenie
ciśnienie krwi · lipidy we krwi
W metaanalizie 12 badań chlorella nie zmieniała ani ciśnienia krwi, ani cholesterolu i triglicerydów w porównaniu z placebo.
Badani: dorośli 20–58 lat, zdrowi i z chorobami metabolicznymi (opis badań, nie wskazanie)
⚠ Źródło: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 12 badań z losowaniem (1,5–8 g dziennie przez 4–12 tygodni) chlorella nie różniła się od placebo w żadnym z badanych parametrów: ciśnieniu skurczowym i rozkurczowym, cholesterolu całkowitym, LDL, HDL ani triglicerydach.
Pinto-Leite M, Martins D, Ferreira AC, Silva C, Trindade F, Saraiva F i wsp. (2025). The Role of Chlorella and Spirulina as Adjuvants of Cardiovascular Risk Factor Control: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials. Nutrients, 17(6), 943. DOI 10.3390/nu17060943 ↗
⚠ Część autorów powiązana z firmami
- Uczestnicy mieli zwykle prawidłowe ciśnienie (średnio 125/78 mmHg), co mogło utrudnić wykazanie efektu; przeszukano tylko bazę PubMed.
- Finansowanie publiczne (fundusze UE i FCT, Portugalia) w ramach programu innowacji biznesowych; dwoje autorów zatrudnionych w firmie Sea4Us.
Glutamina – Trawienie
przepuszczalność jelit
Glutamina ogólnie nie poprawia „szczelności” jelit, czyli nie zmniejsza ich przepuszczalności. Badano wyłącznie osoby chore – nie wiadomo, czy ma jakiekolwiek znaczenie dla trawienia zdrowych osób.
Badani: ciężko chorzy dorośli (m.in. choroba Crohna, nowotwory, oparzenia) (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 10 badań z placebo (ok. 430 dorosłych z m.in. chorobą Leśniowskiego-Crohna, HIV, zaawansowanym nowotworem, ciężkim zapaleniem trzustki, oparzeniami lub po operacjach; glutamina doustnie, 4–30 g dziennie lub 0,4–0,5 g/kg, przez 7 dni do 8 tygodni) glutamina nie zmieniała istotnie przepuszczalności jelit (różnica −0,00, 95% CI −0,04 do 0,03). Niewielki spadek obserwowano tylko w podgrupie z największymi dawkami (powyżej 30 g dziennie) i krótszym stosowaniem.
Abbasi F, Haghighat Lari MM, Khosravi GR, Mansouri E, Payandeh N, Milajerdi A. (2024). A systematic review and meta-analysis of clinical trials on the effects of glutamine supplementation on gut permeability in adults. Amino Acids, 56, 60. DOI 10.1007/s00726-024-03420-7 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Wyłącznie osoby chore lub w ciężkim stanie; badania z lat 1998–2014, małe.
- Praca jest niespójna co do progu dawki dla podgrupy (w tekście raz 30 g, raz 30 mg dziennie) i liczby uczestników (352 lub 428).
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.
Inozytol – Odchudzanie
U kobiet z PCOS inozytol nie zmniejszał masy ciała ani BMI w porównaniu z kwasem foliowym czy metforminą; pewność tych dowodów jest bardzo niska.
Badani: kobiety z zespołem policystycznych jajników (PCOS) (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie 30 badań z losowaniem u kobiet z PCOS przygotowanym na potrzeby międzynarodowych wytycznych mio-inozytol nie zmieniał BMI w porównaniu z samym kwasem foliowym (MD 0,14, 95% CI −0,49 do 0,77) ani z metforminą (MD 0,03); metformina lepiej zmniejszała stosunek talii do bioder. Autorzy nie znaleźli korzyści dla masy ciała i obwodów.
Fitz V, Graca S, Mahalingaiah S, Liu J, Lai L, Butt A, Armour M, Rao V, Naidoo D, Maunder A, Yang G, Vaddiparthi V, Witchel SF, Pena A, Spritzer PM, Li R, Tay C, Mousa A, Teede H, Ee C. (2024). Inositol for Polycystic Ovary Syndrome: A Systematic Review and Meta-analysis to Inform the 2023 Update of the International Evidence-based PCOS Guidelines. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 109(6), 1630–1655. DOI 10.1210/clinem/dgad762 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Bardzo niska pewność dowodów (GRADE); mało badań z placebo.
- Finansowanie z australijskiej rady NHMRC (przegląd na potrzeby międzynarodowych wytycznych PCOS); autorzy nie deklarują powiązań z producentami.
Kazeina – Odchudzanie
Kazeina przed snem nie przyspiesza metabolizmu ani spalania tłuszczu. U części osób z nadwagą zwiększała rano uczucie sytości, ale wyniki są niespójne.
Badani: młodzi dorośli aktywni oraz osoby z nadwagą lub otyłością (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie 11 badań z losowaniem (24–48 g kazeiny ok. 30 minut przed snem) kazeina nie zmieniała istotnie wydatku energetycznego ani spalania tłuszczu, a u zdrowych aktywnych osób nie wpływała na apetyt. U osób z nadwagą lub otyłością 3 z 4 badań wykazały większą poranną sytość, ale jedno – większą chęć jedzenia. Autorzy podsumowują efekt jako ograniczony lub żaden.
Dela Cruz J, Kahan D. (2021). Pre-Sleep Casein Supplementation, Metabolism, and Appetite: A Systematic Review. Nutrients, 13(6), 1872. DOI 10.3390/nu13061872 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Przegląd bez metaanalizy; małe i krótkie badania, mierzące głównie wskaźniki pośrednie, a nie masę ciała.
- Bez finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Kwas alfa-liponowy – Serce i krążenie
lipidy we krwi
U osób z nadwagą kwas alfa-liponowy nie zmieniał cholesterolu ani triglicerydów; u osób z cukrzycą zmiany były zbyt małe, by miały znaczenie.
Badani: dorośli z nadwagą lub otyłością, część z nadciśnieniem lub cukrzycą · dorośli z cukrzycą typu 2 (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 11 badań z losowaniem u dorosłych z nadwagą lub otyłością (704 osoby, 300–1800 mg dziennie przez 2 tygodnie do 6 miesięcy) kwas alfa-liponowy nie zmieniał triglicerydów (SMD −0,08), cholesterolu całkowitego (SMD 0,08), HDL ani LDL (SMD −0,13, 95% CI −0,40 do 0,15).
Luo Y, Zhang J, Guo H. (2025). Alpha-lipoic acid on intermediate disease markers in overweight or obese adults: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open, 15(4), e088363. DOI 10.1136/bmjopen-2024-088363 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Tylko prace po angielsku; jedno badanie z podaniem dożylnym.
- Finansowanie z funduszy Uniwersytetu Syczuańskiego i prowincji Syczuan (Chiny); autorzy nie deklarują konfliktów interesów.
W metaanalizie 16 badań u osób z cukrzycą typu 2 kwas alfa-liponowy nie zmieniał istotnie LDL, cholesterolu całkowitego ani HDL (bardzo niska pewność dowodów); triglicerydy nieco spadały. Autorzy ocenili wszystkie zmiany jako zbyt małe, by miały znaczenie kliniczne.
Jibril AT, Jayedi A, Shab-Bidar S. (2022). Efficacy and safety of oral alpha-lipoic acid supplementation for type 2 diabetes management: a systematic review and dose-response meta-analysis of randomized trials. Endocrine Connections, 11(10), e220322. DOI 10.1530/EC-22-0322 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Duża niejednorodność wyników; analiza zależności od dawki oparta na niewielu badaniach.
- Brak finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Kwasy omega-3 – Koncentracja
U osób zdrowych omega-3 nie poprawiają uwagi, skupienia ani ogólnej sprawności umysłowej. Pojedyncze korzystne wyniki dla innych funkcji pochodzą z analizy o niespójnych danych.
Badani: osoby po 40. roku życia bez demencji · dorośli zdrowi i z zaburzeniami poznawczymi (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 24 badań z placebo (9660 osób w wieku 40+ bez demencji, 3–36 miesięcy, 230–4000 mg omega-3 dziennie) suplementacja nie poprawiała ogólnej sprawności umysłowej (SMD 0,04, 95% CI −0,11 do 0,19) ani żadnej z pięciu badanych dziedzin, w tym uwagi i pamięci. Jedynie w analizie zależności od dawki i czasu zauważono możliwą niewielką poprawę funkcji wykonawczych przy ponad 500 mg dziennie i stosowaniu do 12 miesięcy, głównie w krajach, gdzie poziom EPA i DHA we krwi nie jest bardzo niski.
Suh SW, Lim E, Burm SY, Lee H, Bae JB, Han JW, Kim KW. (2024). The influence of n-3 polyunsaturated fatty acids on cognitive function in individuals without dementia: a systematic review and dose-response meta-analysis. BMC Medicine, 22(1), 109. DOI 10.1186/s12916-024-03296-0 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Tylko osoby w wieku 40 lat i więcej; brak danych o młodszych dorosłych.
- Do jednej dziedziny zaliczano różne testy; w części badań preparat zawierał też niewielkie ilości innych składników.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; finansowanie m.in. z koreańskich grantów rządowych na badania nad demencją oraz fundacji Ottogi Ham Taiho.
W metaanalizie 58 badań z placebo u dorosłych (zarówno zdrowych, jak i z zaburzeniami poznawczymi) omega-3 nie poprawiały istotnie uwagi (SMD 0,12, 95% CI −0,96 do 1,19), funkcji wykonawczych ani pamięci epizodycznej (pewność dowodów wg GRADE niska). Istotną poprawę stwierdzono natomiast dla pamięci krótkotrwałej (SMD 0,77), funkcji wzrokowo-przestrzennych (SMD 0,89) i ogólnej sprawności umysłowej (SMD 1,00, pewność niska) – przy bardzo dużej niejednorodności wyników. W podgrupie osób zdrowych omega-3 nie poprawiały uwagi (SMD 0,03), pamięci krótkotrwałej (SMD 0,00) ani ogólnej sprawności umysłowej (SMD 0,07); istotne wyniki dotyczyły m.in. funkcji wykonawczych (SMD 0,21) i pamięci epizodycznej (SMD 0,28).
Shahinfar H, Yazdian Z, Avini NA, Torabinasab K, Shab-Bidar S. (2025). A systematic review and dose response meta analysis of Omega 3 supplementation on cognitive function. Scientific Reports, 15(1), 30610. DOI 10.1038/s41598-025-16129-8 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Uwaga: streszczenie pracy podaje istotną poprawę uwagi „na każde 2000 mg”, ale w głównej analizie w pełnym tekście wynik dla uwagi jest nieistotny – opieramy się na pełnym tekście.
- Ogromna niejednorodność wyników (I² ok. 98%); 23 z 58 badań oceniono jako niskiej jakości; mieszano osoby zdrowe i z zaburzeniami poznawczymi.
- Wyniki podgrup są niespójne: mimo skrajnej niejednorodności (I² powyżej 90%) mają wąskie przedziały ufności, a część jest nieprawdopodobnie duża (np. SMD 4,2 dla funkcji wzrokowo-przestrzennych w 3 badaniach).
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; praca nie podaje źródeł finansowania.
L-karnityna – Wytrzymałość
L-karnityna nie poprawia wytrzymałości w długim wysiłku o umiarkowanej intensywności. Korzyści opisano tylko w kilku małych badaniach – przy bardzo intensywnym wysiłku lub po 12+ tygodniach z węglowodanami.
Badani: dorośli 18–46 lat, głównie mężczyźni · zdrowe osoby, w tym starsze kobiety i stulatkowie (opis badań, nie wskazanie)
⚠ 1 z 2 źródeł: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (2)
W przeglądzie 11 podwójnie zaślepionych badań (203 osoby w wieku 18–46 lat, głównie mężczyźni) L-karnityna (1–3 g dziennie przez 4–24 tygodnie lub 2–4 g jednorazowo przed wysiłkiem) nie poprawiała wyników w wysiłku o umiarkowanej intensywności (50–79% VO₂max), m.in. czasu maratonu. Przy wysiłku o wysokiej intensywności (≥ 80% VO₂max) część badań wykazała poprawę mocy, pracy w teście „do upadłego” lub niższe zmęczenie odczuwane, a część nie.
Mielgo-Ayuso J, Pietrantonio L, Viribay A, Calleja-González J, González-Bernal J, Fernández-Lázaro D. (2021). Effect of Acute and Chronic Oral l-Carnitine Supplementation on Exercise Performance Based on the Exercise Intensity: A Systematic Review. Nutrients, 13(12), 4359. DOI 10.3390/nu13124359 ↗
⚠ Część autorów powiązana z firmami
- Przegląd bez metaanalizy; małe badania o różnych protokołach i postaciach karnityny.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania; jedna osoba z zespołu ma afiliację Glut4Science (spoza uczelni).
W przeglądzie 11 badań z suplementacją trwającą co najmniej 12 tygodni wcześniejsze badania z krótką suplementacją (do 4 tygodni) nie wykazały zwiększenia spalania tłuszczu ani poprawy wyników w długim wysiłku; dopiero przyjmowanie karnityny z węglowodanami przez co najmniej 12 tygodni zwiększało jej zawartość w mięśniach i w części badań poprawiało wyniki.
Sawicka AK, Renzi G, Olek RA. (2020). The bright and the dark sides of L-carnitine supplementation: a systematic review. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 17(1), 49. DOI 10.1186/s12970-020-00377-2 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Przegląd jakościowy; wnioski o poprawie wyników opierają się na kilku małych badaniach.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; finansowanie z Narodowego Centrum Nauki (Polska).
Olej MCT – Wytrzymałość
W badaniach u trenujących kolarzy olej MCT nie poprawiał wyników wytrzymałościowych ani spalania tłuszczu, a w dużych dawkach powodował problemy żołądkowe.
Badani: trenujący mężczyźni, głównie kolarze wytrzymałościowi (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie 13 badań u zdrowych, trenujących mężczyzn większość badań nie wykazała poprawy wyników (próby czasowe, czas do wyczerpania) ani zmian w spalaniu tłuszczu i węglowodanów, poziomie glukozy czy mleczanu. MCT podnosiły poziom ciał ketonowych, ale organizm nie wykorzystywał ich jako głównego źródła energii. W jednym badaniu sprinty i próba czasowa były wolniejsze po MCT niż po samych węglowodanach.
Chapman-Lopez TJ, Koh Y. (2022). The Effects of Medium-Chain Triglyceride Oil Supplementation on Endurance Performance and Substrate Utilization in Healthy Populations: A Systematic Review. Journal of Obesity & Metabolic Syndrome, 31(3), 217–229. DOI 10.7570/jomes22028 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Małe badania (zwykle 7–12 osób), często bez losowania; bez metaanalizy; tylko jednorazowe przyjęcie.
- Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Olej z wiesiołka – Skóra, włosy, paznokcie
atopowe zapalenie skóry
Przegląd Cochrane 27 badań wykazał, że olej z wiesiołka i z ogórecznika przyjmowany doustnie nie łagodzi egzemy (atopowego zapalenia skóry) bardziej niż placebo.
Badani: dzieci i dorośli z atopowym zapaleniem skóry (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie 27 badań z losowaniem (1596 osób) olej z wiesiołka nie poprawiał objawów egzemy w porównaniu z placebo – ani w ocenie pacjentów (różnica −2,2 pkt na skali 0–100; 7 badań), ani lekarzy (−3,3 pkt; 8 badań). Olej z ogórecznika też nie działał. Autorzy uznali, że wąskie przedziały ufności wykluczają klinicznie istotny efekt, a dalsze badania byłyby trudne do uzasadnienia.
Bamford JT, Ray S, Musekiwa A, van Gool C, Humphreys R, Ernst E. (2013). Oral evening primrose oil and borage oil for eczema. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2013(4), CD004416. DOI 10.1002/14651858.CD004416.pub2 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Badania krótkoterminowe; część z wysokim lub niejasnym ryzykiem błędu.
- Przegląd bez zewnętrznego finansowania; jeden z autorów miał wcześniej powiązania z producentem oleju (Efamol).
Ostropest plamisty – Serce i krążenie
lipidy we krwi
U osób z cukrzycą typu 2 sylimaryna nie zmieniała cholesterolu ani triglicerydów.
Badani: dorośli z cukrzycą typu 2 (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 5 badań z losowaniem (270 osób z cukrzycą typu 2) sylimaryna obniżała glukozę na czczo i HbA1c, ale nie zmieniała cholesterolu całkowitego (różnica −2,5 mg/dl, 95% CI −23,1 do 18,2), HDL ani triglicerydów. Autorzy podkreślają niską jakość dowodów.
Voroneanu L, Nistor I, Dumea R, Apetrii M, Covic A. (2016). Silymarin in Type 2 Diabetes Mellitus: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Journal of Diabetes Research, 2016, 5147468. DOI 10.1155/2016/5147468 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Tylko 5 małych badań, duża niejednorodność.
- Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Palma sabałowa – Prostata
U mężczyzn z łagodnym rozrostem prostaty palma sabałowa nie łagodziła kłopotów z oddawaniem moczu w stopniu odczuwalnym dla pacjentów – ani w krótkim, ani w dłuższym okresie.
Badani: mężczyźni z objawami z dróg moczowych przy łagodnym rozroście prostaty (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 27 badań z losowaniem (4853 mężczyzn) palma sabałowa w porównaniu z placebo zmniejszała nasilenie objawów ze strony dróg moczowych po 2–6 miesiącach tylko o 0,84 pkt w skali IPSS (minimalna odczuwalna różnica to 3 pkt; wysoka pewność dowodów), a po 12–17 miesiącach nie dawała żadnej różnicy. Nie poprawiała też jakości życia. Autorzy wnioskują, że sama palma sabałowa prawdopodobnie nie daje korzyści klinicznych.
Trivisonno LF, Sgarbossa N, Alvez GA, Fieiras C, Escobar Liquitay CM, Jung JH, Franco JVA. (2021). Serenoa repens for the treatment of lower urinary tract symptoms due to benign prostatic enlargement: A systematic review and meta-analysis. Investigative and Clinical Urology, 62(5), 520–534. DOI 10.4111/icu.20210254 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Wyniki dla mieszanek z innymi ziołami są bardzo niepewne; 10 z 27 badań sfinansowali producenci.
- Brak informacji o finansowaniu przeglądu; autorzy nie zgłaszają konfliktów interesów.
Reishi – Serce i krążenie
ciśnienie krwi · lipidy we krwi
W metaanalizie 17 badań reishi nie zmieniało ciśnienia krwi ani cholesterolu i triglicerydów; pewność dowodów jest bardzo niska.
Badani: dorośli zdrowi, z grup ryzyka i z chorobami przewlekłymi (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 17 badań z losowaniem (971 osób zdrowych, z grup ryzyka i chorych; 200–11 200 mg dziennie przez 1–24 tygodnie) reishi nie zmieniało istotnie ciśnienia skurczowego ani rozkurczowego, cholesterolu całkowitego, LDL, HDL ani triglicerydów. Nieznacznie obniżało tętno (o ok. 4 uderzenia na minutę). Pewność wszystkich wyników oceniono jako bardzo niską.
Jafari A, Mardani H, Mirzaei Fashtali Z, Arghavan B. (2025). The Nutritional Significance of Ganoderma lucidum on Human Health: A GRADE-Assessed Systematic Review and Meta-Analysis of Clinical Trials. Food Science & Nutrition, 13(6), e70423. DOI 10.1002/fsn3.70423 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Bardzo różne preparaty i dawki; bardzo niska pewność dowodów.
- Autorzy nie otrzymali finansowania; deklarują brak konfliktów interesów.
Selen – Serce i krążenie
zawały i udary
Sam selen w badaniach z losowaniem nie zmniejszał ryzyka chorób serca i naczyń ani zgonów; pewność tych dowodów jest niska.
Badani: dorośli z populacji ogólnej i z grup ryzyka; wiele badań u starszych osób (opis badań, nie wskazanie)
⚠ Źródło: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 43 badań z losowaniem (selen osobno lub w mieszankach antyoksydantów; badania trwające co najmniej 24 tygodnie) selen przyjmowany osobno nie był związany z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, zgonów z ich powodu, nowotworów ani zgonów ogółem; jakość dowodów dla samego selenu oceniono jako niską (GRADE).
Jenkins DJA, Kitts D, Giovannucci EL, Sahye-Pudaruth S, Paquette M, Blanco Mejia S, Patel D, Kavanagh M, Tsirakis T, Kendall CWC, Pichika SC, Sievenpiper JL. (2020). Selenium, antioxidants, cardiovascular disease, and all-cause mortality: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. American Journal of Clinical Nutrition, 112(6), 1642–1652. DOI 10.1093/ajcn/nqaa245 ↗
⚠ Część autorów powiązana z firmami
- Szczegółowe wyniki dla samego selenu tylko w materiałach dodatkowych; mało długich badań i niespójne wyniki.
- Choroby serca nie były głównym celem wielu badań; mało zdarzeń.
- Finansowanie z funduszu Canada Research Chair; główny autor otrzymywał środki na badania od sieci Loblaws (właściciel sieci aptek sprzedającej suplementy).
Tribulus – Siła i masa mięśniowa
Tribulus nie podnosił testosteronu u zdrowych mężczyzn i nie poprawiał wyników sportowych ani składu ciała – nie ma dowodów, że działa jak „booster testosteronu”.
Badani: mężczyźni 16–70 lat, zdrowi i z zaburzeniami erekcji lub płodności · aktywni fizycznie dorośli mężczyźni (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W przeglądzie 10 badań u mężczyzn 8 nie wykazało zmian w poziomie testosteronu i innych androgenów po tribulusie; uczestnicy tych badań nie mieli niskiego testosteronu na starcie. Wpływ na wyniki sportowe i skład ciała był zerowy. Autorzy podkreślają, że nie ma solidnych dowodów, by tribulus działał jak „booster testosteronu”.
Vilar Neto JO, de Moraes WMAM, Pinto DV, da Silva CA, Caminha JSR, Nunes Filho JCC i wsp. (2025). Effects of Tribulus (Tribulus terrestris L.) Supplementation on Erectile Dysfunction and Testosterone Levels in Men – A Systematic Review of Clinical Trials. Nutrients, 17(7), 1275. DOI 10.3390/nu17071275 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Połowa badań niskiej jakości; bez metaanalizy.
- Finansowanie: Uniwersytet w Brasílii; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
W przeglądzie 7 badań u aktywnych fizycznie mężczyzn nie znaleziono jasnych dowodów na korzystny wpływ tribulusa na hormony ani markery uszkodzenia mięśni.
Fernández-Lázaro D, Fernandez-Lazaro CI, Seco-Calvo J, Garrosa E, Adams DP, Mielgo-Ayuso J. (2022). Effects of Tribulus terrestris L. on Sport and Health Biomarkers in Physically Active Adult Males: A Systematic Review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(15), 9533. DOI 10.3390/ijerph19159533 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Tylko 165 osób w małych badaniach.
- Brak zewnętrznego finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Witamina B12 – Koncentracja
Jeśli nie masz niedoboru, witamina B12 (także z kwasem foliowym i B6) nie poprawia pamięci, koncentracji ani nastroju – tak wynika z dobrej jakości badań. Na zmęczenie brakuje rzetelnych danych.
Badani: głównie osoby starsze z prawidłowym lub granicznym poziomem B12 (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 16 badań z placebo o niskim ryzyku błędu (głównie osoby starsze, średnio 66–82 lata, z prawidłowym lub granicznym poziomem B12, bez zaawansowanych chorób neurologicznych; 0,1–1 mg B12 doustnie dziennie lub 1 mg w zastrzykach raz lub dwa razy w tygodniu, przez 4–117 tygodni) ani sama witamina B12, ani B12 z kwasem foliowym i B6 nie poprawiały żadnej z dziedzin funkcji poznawczych ani objawów depresji (pewność dowodów wg GRADE umiarkowana). Wpływu na zmęczenie nie dało się ocenić – było tylko jedno badanie.
Markun S, Gravestock I, Jäger L, Rosemann T, Pichierri G, Burgstaller JM. (2021). Effects of Vitamin B12 Supplementation on Cognitive Function, Depressive Symptoms, and Fatigue: A Systematic Review, Meta-Analysis, and Meta-Regression. Nutrients, 13(3), 923. DOI 10.3390/nu13030923 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Dotyczy głównie osób starszych bez wyraźnego niedoboru – nie dotyczy leczenia niedoboru B12.
- Efekty mogą wymagać lat; najdłuższe badania trwały ok. 2 lat.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i zewnętrznego finansowania.
Witamina E – Serce i krążenie
zawały i udary
Witamina E nie zmniejszała ogólnego ryzyka udaru: nieco obniżała ryzyko udaru niedokrwiennego, ale zwiększała ryzyko groźniejszego udaru krwotocznego.
Badani: dorośli z populacji ogólnej i z chorobami serca; dawki od 50 mg do 800 IU (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 9 badań z placebo (118 765 osób) witamina E nie zmieniała ryzyka udaru ogółem (RR 0,98, 95% CI 0,91–1,05). Zmniejszała ryzyko udaru niedokrwiennego o 10% (RR 0,90; 1 udar mniej na 476 osób), ale zwiększała ryzyko udaru krwotocznego o 22% (RR 1,22; 1 udar więcej na 1250 osób). Autorzy przestrzegają przed powszechnym stosowaniem witaminy E w zapobieganiu udarom.
Schürks M, Glynn RJ, Rist PM, Tzourio C, Kurth T. (2010). Effects of vitamin E on stroke subtypes: meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ, 341, c5702. DOI 10.1136/bmj.c5702 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Badania z różnymi dawkami i populacjami (prewencja pierwotna i wtórna); część bez zaślepienia.
- Brak finansowania tej analizy; autorzy deklarują brak powiązań finansowych z zainteresowanymi firmami.
Wyniki są sprzeczne (7)
Badania wskazują w różne strony – na razie nie da się powiedzieć, czy to działa.
Czarnuszka – Stawy
choroba zwyrodnieniowa
Przy chorobie zwyrodnieniowej kolan olej z czarnuszki wcierany w skórę częściej łagodził ból niż przyjmowany doustnie; wyniki dla postaci doustnej są sprzeczne.
Badani: dorośli z chorobą zwyrodnieniową kolan (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W 6 badaniach z losowaniem u osób z chorobą zwyrodnieniową kolan (370 osób) olej z czarnuszki stosowany na skórę łagodził ból bardziej niż w grupie kontrolnej (placebo lub lek przeciwbólowy) w 3 z 4 badań. Olej przyjmowany doustnie poprawił ból w 1 z 2 badań, a kapsułki doustne nie różniły się od placebo. Autorzy uznali, że sprzeczne wyniki badań niskiej jakości nie pozwalają na zalecenia.
Mousavi SE, Noori M, Marandi H, Fazlollahi A, Nejadghaderi SA, Rahmani S i wsp. (2024). The efficacy and safety of Nigella sativa in the management of osteoarthritis: A systematic review. Health Science Reports, 7(4), e1989. DOI 10.1002/hsr2.1989 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Bez metaanalizy; małe badania (5 z 6 z Iranu) trwające 3–6 tygodni; w części kontrolą był lek przeciwbólowy, nie placebo.
- Brak informacji o finansowaniu; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
GABA – Stres i nastrój
niepokój i napięcie
Wyniki badań nad GABA i stresem są niespójne – część pomiarów wskazywała na mniejszą reakcję stresową, część nie, a odczuwany stres zwykle się nie zmieniał.
Badani: głównie zdrowi młodzi i w średnim wieku dorośli (opis badań, nie wskazanie)
⚠ Źródło: autorzy powiązani z firmami
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie badań nad stresem większość mierzyła reakcje układu nerwowego (zmienność rytmu serca, kortyzol), z wynikami częściowo korzystnymi, a częściowo przeciwnymi; wpływ na subiektywnie odczuwany stres był zwykle nieistotny. W 8-tygodniowym badaniu z ryżem z GABA poprawa spokoju po 4 tygodniach nie utrzymała się do końca badania.
Hepsomali P, Groeger JA, Nishihira J, Scholey A. (2020). Effects of Oral Gamma-Aminobutyric Acid (GABA) Administration on Stress and Sleep in Humans: A Systematic Review. Frontiers in Neuroscience, 14, 923. DOI 10.3389/fnins.2020.00923 ↗
⚠ Powiązania z producentami (finansowanie lub autorzy)
- Bardzo małe badania (często 7–30 osób), różne produkty i dawki; przegląd bez metaanalizy.
- W 11 z 14 badań autorzy byli zatrudnieni w firmach; pierwsza autorka przeglądu pracuje w Unileverze, który pokrył opłatę za publikację.
Glukomannan – Odchudzanie
EFSA uznała, że glukomannan przy diecie redukcyjnej pomaga zmniejszyć masę ciała, ale metaanalizy badań z placebo nie znalazły istotnego efektu.
Badani: dorośli z nadwagą na diecie redukcyjnej · dorośli z cukrzycą typu 2, nadwagą lub innymi stanami insulinooporności (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
Według EFSA (opinia z 2010 r., przytoczona w ocenie z 2017 r.) wykazano związek przyczynowy między spożyciem glukomannanu a zmniejszeniem masy ciała u dorosłych z nadwagą – przy co najmniej 3 g dziennie w 3 porcjach, z wodą przed posiłkami i przy diecie o obniżonej kaloryczności. Ta sama ocena przytacza metaanalizę 9 badań (273 osoby), w której różnica w utracie masy ciała między glukomannanem a placebo nie była istotna.
EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS), Mortensen A, Aguilar F, Crebelli R i wsp. (2017). Re-evaluation of konjac gum (E 425 i) and konjac glucomannan (E 425 ii) as food additives. EFSA Journal, 15(6), e04864. DOI 10.2903/j.efsa.2017.4864 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Wniosek o działaniu przytoczony z wcześniejszej opinii EFSA (2010), bez szczegółów badań.
- Opinia europejskiej agencji publicznej (EFSA) na zlecenie Komisji Europejskiej.
W metaanalizie 11 badań z losowaniem u dorosłych z zaburzeniami związanymi z insulinoopornością glukomannan nie zmieniał masy ciała (WMD +0,45 kg, 95% CI −0,71 do 1,61; umiarkowana pewność dowodów), BMI ani odsetka tkanki tłuszczowej – także w żadnej z podgrup.
Jazinaki MS, Rafiei H, Bahari H, Pahlavani N. (2026). Effects of Glucomannan on Cardiometabolic Parameters in Adults With Insulin Resistance-Related Conditions: A Systematic Review and Dose-Response Meta-Analysis. Food Science & Nutrition, 14(10), e72460. DOI 10.1002/fsn3.72460 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Małe badania (11–80 osób), większość z pewnymi zastrzeżeniami co do ryzyka błędu; tylko prace po angielsku.
- Brak finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Izoflawony sojowe – Menopauza
Wyniki są sprzeczne: przegląd opisowy wskazuje na mniej uderzeń gorąca, ale metaanaliza 11 badań nie znalazła istotnego wpływu na uderzenia gorąca.
Badani: zdrowe kobiety w okresie około- i po menopauzie · kobiety w okresie około- i po menopauzie (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 11 badań z losowaniem izoflawony (49–135 mg dziennie) nie zmieniały istotnie uderzeń gorąca (6 badań; SMD 0,04) ani FSH i LH. Wzrost estradiolu i zmiana wskaźnika objawów menopauzy (Kupperman) przestawały być istotne po wyłączeniu jednego odbiegającego badania.
Kang I, Rim CH, Yang HS, Choe JS, Kim JY, Lee M. (2022). Effect of isoflavone supplementation on menopausal symptoms: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrition Research and Practice, 16(Suppl 1), S147–S159. DOI 10.4162/nrp.2022.16.S1.S147 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Skrajna niejednorodność wyników (I² 94–98%).
- Finansowanie: koreańskie Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Przegląd opisowy badań nad izoflawonami u kobiet w okresie menopauzy wnioskuje, że izoflawony zmniejszają uderzenia gorąca także po uwzględnieniu efektu placebo, choć duże różnice między badaniami utrudniają jednoznaczne wnioski.
Chen LR, Ko NY, Chen KH. (2019). Isoflavone Supplements for Menopausal Women: A Systematic Review. Nutrients, 11(11), 2649. DOI 10.3390/nu11112649 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Bez metaanalizy; przeszukano tylko jedną bazę danych.
- Finansowanie: grant szpitala Taipei Tzu-Chi (Tajwan); autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Kwasy omega-3 – Menopauza
Wyniki są sprzeczne: część badań wskazuje na mniej uderzeń gorąca po omega-3, inne tego nie potwierdzają; nie ma też wyraźnego wpływu na sen i nastrój po menopauzie.
Badani: kobiety po menopauzie (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W przeglądzie 9 badań z losowaniem u kobiet po menopauzie 4 badania wskazywały na zmniejszenie uderzeń gorąca i nocnych potów po omega-3, ale łącznie badania nie dały istotnych dowodów na poprawę objawów naczynioruchowych, jakości snu ani nastroju. Autorzy uznają wyniki za niejednoznaczne.
Iqbal AZ, Wu SK, Zailani H, Chiu WC, Liu WC, Su KP, Lee SD. (2023). Effects of Omega-3 Polyunsaturated Fatty Acids Intake on Vasomotor Symptoms, Sleep Quality and Depression in Postmenopausal Women: A Systematic Review. Nutrients, 15(19), 4231. DOI 10.3390/nu15194231 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Bez metaanalizy; małe i krótkie badania, różne skale oceny objawów.
- Finansowanie: Narodowa Rada Nauki i Technologii Tajwanu oraz szpitale uniwersyteckie; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Witamina K2 – Serce i krążenie
zwapnienie naczyń · lipidy we krwi
Witamina K nie wpływa na cholesterol, ciśnienie ani stan zapalny. Dla zwapnienia tętnic wyniki są sprzeczne: jedna metaanaliza pokazała niewielkie spowolnienie, przegląd badań – brak spójnej poprawy.
Badani: głównie osoby z chorobą nerek, cukrzycą lub po menopauzie · głównie osoby starsze (średnio 55–80 lat), zdrowe i z chorobą nerek · dorośli 40–70 lat, m.in. po menopauzie, z chorobą nerek lub cukrzycą (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (3)
W metaanalizie 14 badań z losowaniem (1533 osoby; w 9 badaniach witamina K2 jako MK-7, w 4 – K1; głównie osoby z przewlekłą chorobą nerek, cukrzycą typu 2 lub kobiety po menopauzie) witamina K nieco spowalniała narastanie zwapnienia tętnic wieńcowych (4 badania, 424 osoby; różnica −17,4 punktu w skali CAC, 95% CI −34,2 do −0,6) i obniżała dp-ucMGP – wskaźnik niedoboru witaminy K w naczyniach. Sześć innych badań nie wykazało wpływu na zwapnienia naczyń i zastawek.
Li T, Wang Y, Tu WP. (2023). Vitamin K supplementation and vascular calcification: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Frontiers in Nutrition, 10, 1115069. DOI 10.3389/fnut.2023.1115069 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Wynik dla zwapnienia na granicy istotności, z 4 małych badań; łączono witaminę K1 i K2.
- Tylko 2 badania u osób zdrowych; mierzono wskaźniki zastępcze, a nie zawały czy zgony.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
W przeglądzie 9 badań z losowaniem (1589 osób, K2 w dawce 90–2000 µg lub K1 0,5–2 mg dziennie przez 6 miesięcy do 3 lat) witamina K nie zmieniała istotnie zwapnienia tętnic wieńcowych w żadnym z 3 badań (w analizie wszystkich uczestników), nie spowalniała miażdżycy (grubości ściany tętnic szyjnych) i nie wpływała spójnie na sztywność tętnic. Żadne badanie nie sprawdzało zawałów ani zgonów; autorzy stwierdzają brak dowodów na korzyść.
Vlasschaert C, Goss CJ, Pilkey NG, McKeown S, Holden RM. (2020). Vitamin K Supplementation for the Prevention of Cardiovascular Disease: Where Is the Evidence? A Systematic Review of Controlled Trials. Nutrients, 12(10), 2909. DOI 10.3390/nu12102909 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Przegląd bez metaanalizy; badania małe, głównie jednoośrodkowe i europejskie, 2 bez zaślepienia.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.
W metaanalizie 17 badań z losowaniem (dorośli w wieku 40–70 lat, m.in. kobiety po menopauzie, osoby z chorobami nerek i z cukrzycą; witamina K1 lub K2 przez 4–144 tygodnie) witamina K nie zmieniała cholesterolu całkowitego, LDL i HDL, trójglicerydów, ciśnienia krwi, CRP ani masy ciała; jedynie wskaźnik insulinooporności HOMA-IR nieznacznie spadł (na granicy istotności statystycznej).
Zhao QY, Li Q, Hasan Rashedi M, Sohouli M, Rohani P, Velu P. (2024). The effect of vitamin K supplementation on cardiovascular risk factors: a systematic review and meta-analysis. Journal of Nutritional Science, 13, e3. DOI 10.1017/jns.2023.106 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Różne postacie (K1 i K2) i bardzo różne dawki; dla insulinooporności duża niejednorodność wyników (I² 88%).
- Nie badano zwapnienia naczyń ani zawałów i udarów – tylko czynniki ryzyka.
- Brak finansowania; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Żeń-szeń – Wytrzymałość
Wyniki są sprzeczne: metaanaliza 8 badań u zdrowych osób nie pokazała poprawy wydolności, a nowsza metaanaliza wskazała na lepszą wytrzymałość – przy niskiej pewności dowodów.
Badani: zdrowi dorośli, w tym studenci · dorośli (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 8 badań z placebo u zdrowych osób (350–3000 mg dziennie przez 4–8 tygodni; testy na cykloergometrze i test Wingate) żeń-szeń nie poprawiał wydolności fizycznej (SMD −0,01, 95% CI −0,29 do 0,27).
Bach HV, Kim J, Myung SK, Cho YA. (2016). Efficacy of Ginseng Supplements on Fatigue and Physical Performance: a Meta-analysis. Journal of Korean Medical Science, 31(12), 1879–1886. DOI 10.3346/jkms.2016.31.12.1879 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Małe badania (14–57 osób); różne gatunki żeń-szenia i testy wysiłkowe.
- Finansowanie z grantu Narodowego Centrum Onkologii Korei; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Przegląd parasolowy 19 metaanaliz przytacza metaanalizę z 2022 r., według której żeń-szeń poprawiał wytrzymałość wysiłkową u dorosłych (pewność dowodów wg GRADE niska), oraz metaanalizę z 2016 r. bez wpływu na wydolność fizyczną (pewność bardzo niska).
Li Z, Wang Y, Xu Q, Ma J, Li X, Tian Y, Wen Y, Chen T. (2023). Ginseng and health outcomes: an umbrella review. Frontiers in Pharmacology, 14, 1069268. DOI 10.3389/fphar.2023.1069268 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Wynik o wytrzymałości przytoczony za metaanalizą Ikeuchi 2022, której nie czytaliśmy; większość metaanaliz w przeglądzie jest krytycznie niskiej jakości.
- Finansowanie z programu Chińskiej Akademii Nauk Medycyny Chińskiej; autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Brak danych (34)
Suplementy, dla których nie znaleźliśmy rzetelnych badań u ludzi (albo nie mamy jeszcze dostępu do pełnych tekstów). Nie oceniamy ich skuteczności.
- 5-HTP – Związek pośredni między tryptofanem a serotoniną, w suplementach zwykle z nasion afrykańskiej rośliny Griffonia.
- Betaina HCl – Chlorowodorek betainy – w suplementach jako źródło kwasu solnego, często z pepsyną.
- Białko jaja – Proszek z białka jaj (głównie białka jaja kurzego), alternatywa dla białka serwatkowego.
- Bor – Pierwiastek śladowy obecny w owocach, warzywach i orzechach.
- Chaga – Grzyb rosnący na brzozach, sprzedawany jako napar lub ekstrakt.
- Chmiel – Szyszki chmielu zwyczajnego, znane z piwowarstwa; w suplementach na sen, często w mieszankach.
- CLA – Mieszanina form kwasu linolowego występująca w mięsie i nabiale przeżuwaczy; w suplementach z olejów roślinnych.
- EAA – Mieszanka 9 aminokwasów, których organizm nie wytwarza sam i musi dostać z pożywienia; w suplementach jako proszek do picia.
- Fenyloalanina – Aminokwas egzogenny, z którego organizm wytwarza m.in. tyrozynę. Osoby z fenyloketonurią muszą jej unikać.
- Glutation – Tripeptyd wytwarzany przez organizm, jeden z jego głównych przeciwutleniaczy.
- Kordyceps – Grzyb stosowany w medycynie chińskiej; w suplementach zwykle hodowlana grzybnia lub ekstrakt.
- Kwas hialuronowy – Składnik mazi stawowej i skóry; w suplementach przyjmowany doustnie, często w mieszankach na stawy.
- L-lizyna – Aminokwas egzogenny, obecny w białku mięsa, ryb, nabiału i roślin strączkowych.
- L-tryptofan – Aminokwas egzogenny, z którego organizm wytwarza m.in. serotoninę i melatoninę.
- L-tyrozyna – Aminokwas, z którego organizm wytwarza m.in. dopaminę i noradrenalinę.
- Likopen – Czerwony barwnik (karotenoid) z pomidorów, arbuzów i różowego grejpfruta; w suplementach jako ekstrakt z pomidorów.
- Lucerna – Roślina pastewna z rodziny bobowatych; w suplementach jako sproszkowane liście lub kiełki.
- Lukrecja – Korzeń lukrecji, używany do słodyczy i napojów oraz w ziołolecznictwie; zawiera glicyryzynę, która w nadmiarze podnosi ciśnienie i obniża potas.
- Maca – Korzeń rośliny z Andów z rodziny kapustowatych, sprzedawany jako proszek lub w kapsułkach.
- Maślan sodu – Sól kwasu masłowego – krótkołańcuchowego kwasu tłuszczowego, który w jelicie grubym wytwarzają bakterie z błonnika.
- Melisa – Ziele z rodziny jasnotowatych, pite jako napar albo przyjmowane w kapsułkach z ekstraktem.
- Moringa – Sproszkowane liście tropikalnego drzewa, reklamowane jako „superfood” bogaty w składniki odżywcze.
- Olej z wątroby rekina – Olej z wątroby rekinów, zawierający m.in. alkiloglicerole i skwalen.
- Ornityna – Aminokwas biorący udział w usuwaniu amoniaku z organizmu (cykl mocznikowy).
- Pestki dyni – Nasiona dyni i olej z nich, w suplementach jako ekstrakt w kapsułkach.
- Pluskwica groniasta – Kłącze rośliny z Ameryki Północnej, w Europie sprzedawane jako preparat ziołowy na objawy menopauzy, zwłaszcza uderzenia gorąca.
- Prolina – Aminokwas wytwarzany przez organizm, ważny składnik kolagenu.
- Przytulia – Ziele z rodziny marzanowatych stosowane w ziołolecznictwie, głównie jako napar.
- Shilajit – Smolista substancja wydobywana ze skał w górach Azji, stosowana w medycynie ajurwedyjskiej.
- Skrzyp polny – Ziele skrzypu polnego, bogate w krzemionkę; w suplementach jako ekstrakt.
- Spermidyna – Związek obecny m.in. w kiełkach pszenicy, soi i serach dojrzewających; w suplementach zwykle z kiełków pszenicy.
- Treonina – Aminokwas egzogenny obecny w białkach pożywienia.
- Węglowodany dla sportowców – Proste i złożone cukry w proszkach, żelach i napojach, stosowane podczas długiego wysiłku jako szybkie źródło energii; to bardziej żywność sportowa niż klasyczny suplement.
- Żeń-szeń syberyjski – Korzeń krzewu z rodziny araliowatych, zaliczany do tzw. adaptogenów; mimo nazwy to inna roślina niż żeń-szeń właściwy.