Ashwagandha
Roślina (Withania somnifera) z tradycyjnej medycyny ajurwedyjskiej; w suplementach zwykle jako ekstrakt z korzenia.
Na co działa, a na co nie
Umiarkowanie potwierdzone
Sen
Wyciąg z ashwagandhy może nieco poprawiać sen – m.in. szybsze zasypianie i dłuższy sen – wyraźniej u osób z bezsennością, przy dawce od 600 mg dziennie i stosowaniu przez co najmniej 8 tygodni. Badań jest jednak mało.
Badani: dorośli zdrowi i z bezsennością (badania z Indii) (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (1)
W metaanalizie 5 badań z placebo (400 osób) wyciąg z ashwagandhy dał mały, ale istotny korzystny efekt na sen (SMD −0,59, 95% CI −0,75 do −0,42), m.in. krótszy czas zasypiania, dłuższy sen, mniej czuwania w nocy i wyższą wydajność snu. Efekt był wyraźniejszy u osób z bezsennością, przy dawce co najmniej 600 mg dziennie i stosowaniu przez co najmniej 8 tygodni; nie odnotowano poważnych działań niepożądanych.
Cheah KL, Norhayati MN, Husniati Yaacob L, Abdul Rahman R. (2021). Effect of Ashwagandha (Withania somnifera) extract on sleep: A systematic review and meta-analysis. PLoS ONE, 16(9), e0257843. DOI 10.1371/journal.pone.0257843 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Tylko 5 badań i 400 uczestników, wszystkie przeprowadzone w Indiach; tylko jedno u osób starszych.
- W 4 z 5 badań użyto tego samego markowego wyciągu (KSM-66); jedno badanie było częściowo sponsorowane przez producenta.
- Duża niejednorodność wyników; część miar snu (np. kwestionariusz PSQI) nie wykazała istotnej poprawy; badania trwały 6–12 tygodni – brak danych o długotrwałym stosowaniu.
- Autorzy nie deklarują konfliktów interesów; praca bez finansowania.
Ograniczone dowody
Siła i masa mięśniowa
Ashwagandha może nieco zwiększać przyrost siły przy treningu siłowym, ale opiera się to na 3 małych badaniach finansowanych przez producentów i wynik jest kruchy. Nie wiadomo, czy zwiększa masę mięśni.
Badani: zdrowi dorośli trenujący siłowo · głównie młodzi dorośli i sportowcy (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie badań łączących ashwagandhę (500–600 mg wyciągu dziennie przez 8–12 tygodni) z treningiem siłowym u zdrowych dorosłych (3 badania, 161 osób) obserwowano większy przyrost siły niż przy placebo – w wyciskaniu na ławce (SMD 0,60) i w ćwiczeniach na nogi (SMD 0,52) – oraz obwodu klatki piersiowej, ale nie spadek tkanki tłuszczowej. Po zastosowaniu ostrzejszej metody statystycznej dla małej liczby badań wyniki dla siły przestały być istotne, a każdy zależał od jednego badania. Autorzy stwierdzają, że dowody nie potwierdzają, by ashwagandha istotnie zwiększała efekty treningu.
Lee JC, Heo AS. (2026). Adjunctive Ashwagandha (Withania somnifera) Supplementation and Resistance-Training Adaptations in Healthy Adults: A Systematic Review and Random-Effects Meta-Analysis of Muscular Strength, Chest Circumference, and Body Composition. Nutrients, 18(17), 2815. DOI 10.3390/nu18172815 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Wszystkie 3 badania były finansowane lub zaopatrywane przez producentów ashwagandhy; we wszystkich pewne zastrzeżenia co do ryzyka błędu.
- Pewność dowodów wg GRADE niska dla siły i tkanki tłuszczowej, bardzo niska dla obwodu klatki (to tylko pośrednia miara masy mięśni).
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; praca bez finansowania zewnętrznego.
W metaanalizie 13 badań z placebo (599 osób, głównie młodzi dorośli i sportowcy) ashwagandha poprawiała ogólnie sprawność fizyczną (Hedges’ g 0,47), najwyraźniej wytrzymałość tlenową. Dla siły wynik był dodatni, ale nieistotny statystycznie (g 0,48, 95% CI −0,04 do 1,01), a dla mocy brak poprawy. Najlepiej udokumentowane dawki to 500–600 mg wyciągu dziennie.
Li X, Li H, Yao S, Hou Y, Chi A. (2026). Effects of Withania somnifera (Ashwagandha) Supplementation on Exercise Performance: A Systematic Review and Three-Level Meta-Analysis. Nutrients, 18(12), 1915. DOI 10.3390/nu18121915 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Z 13 badań tylko 1 miało niskie ryzyko błędu, 3 – wysokie; preparaty bardzo różne (m.in. markowe wyciągi KSM-66 i Sensoril).
- Szeroki przedział predykcji (od −0,40 do 1,33) – w kolejnych badaniach efekt może wcale nie wystąpić.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; praca bez finansowania zewnętrznego.
Ograniczone dowody
Wytrzymałość
Ashwagandha przyjmowana przez kilka tygodni może nieco poprawiać wytrzymałość i wydolność tlenową. Badania są jednak nieliczne i małe, a badane preparaty bardzo różne.
Badani: głównie młodzi dorośli i sportowcy · zdrowi dorośli i sportowcy (16–45 lat) (opis badań, nie wskazanie)
Źródła i szczegóły (2)
W metaanalizie 13 badań z placebo (599 osób, głównie młodzi dorośli i sportowcy; 500–1000 mg wyciągu dziennie przez 4–12 tygodni) ashwagandha najbardziej spójnie poprawiała wytrzymałość tlenową (Hedges’ g 0,54, 95% CI 0,22–0,85; pewność dowodów wg GRADE umiarkowana). Rodzaj wysiłku był najważniejszym czynnikiem różnicującym wyniki – dla siły, mocy i wytrzymałości mięśniowej efekty były niepewne.
Li X, Li H, Yao S, Hou Y, Chi A. (2026). Effects of Withania somnifera (Ashwagandha) Supplementation on Exercise Performance: A Systematic Review and Three-Level Meta-Analysis. Nutrients, 18(12), 1915. DOI 10.3390/nu18121915 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Z 13 badań tylko 1 miało niskie ryzyko błędu, 3 – wysokie; preparaty bardzo różne (m.in. KSM-66, Sensoril, wyciągi niemarkowe).
- Duża niejednorodność wyników; przedział predykcji dla ogólnej sprawności obejmuje brak efektu.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; praca bez finansowania zewnętrznego.
W metaanalizie 4 badań z placebo (142 osoby w wieku 16–45 lat – zdrowi dorośli i sportowcy, wszystkie badania z Indii; 300–500 mg raz lub dwa razy dziennie przez 2–12 tygodni) ashwagandha zwiększała maksymalny pobór tlenu (VO₂max) (różnica średnich 3,00, 95% CI 0,18–5,82). Tylko jedno z 5 badań w przeglądzie wykazało istotną różnicę względem placebo. Pewność dowodów wg GRADE niska.
Pérez-Gómez J, Villafaina S, Adsuar JC, Merellano-Navarro E, Collado-Mateo D. (2020). Effects of Ashwagandha (Withania somnifera) on VO2max: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 12(4), 1119. DOI 10.3390/nu12041119 ↗
Finansowanie publiczne lub non-profit
- Bardzo duża niejednorodność wyników (I² = 84%); małe grupy (10–25 osób na grupę).
- Przegląd nie był wcześniej zarejestrowany; tylko prace w języku angielskim.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów; jeden autor wspierany grantem regionalnym (Estremadura) i z Europejskiego Funduszu Społecznego.
Dawkowanie
- Standard
- W badaniach: 120–600 mg wyciągu dziennie, najczęściej 600 mg standaryzowanego wyciągu z korzenia
- Uwagi
- Efekty na sen były wyraźniejsze przy dawce co najmniej 600 mg dziennie i stosowaniu przez co najmniej 8 tygodni. Preparaty różnią się składem (część rośliny, sposób ekstrakcji), więc wyniki badań z jednym wyciągiem nie muszą dotyczyć innych.
Źródła (1)
W 5 badaniach z placebo stosowano wyciąg z ashwagandhy w kapsułkach w dawkach 120–600 mg dziennie (najczęściej 600 mg wyciągu z korzenia KSM-66) przez 6–12 tygodni; korzystny wpływ na sen był wyraźniejszy przy dawce co najmniej 600 mg dziennie i stosowaniu przez co najmniej 8 tygodni.
Cheah KL, Norhayati MN, Husniati Yaacob L, Abdul Rahman R. (2021). Effect of Ashwagandha (Withania somnifera) extract on sleep: A systematic review and meta-analysis. PLoS ONE, 16(9), e0257843. DOI 10.1371/journal.pone.0257843 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Dawki pochodzą z badań nad snem; tylko 5 badań, wszystkie w Indiach, w 4 z nich ten sam markowy wyciąg (KSM-66).
- Brak danych o stosowaniu dłuższym niż 12 tygodni.
- Autorzy nie deklarują konfliktów interesów; praca bez finansowania.
Dobre połączenia
Brak opisanych dobrych połączeń.
Złe połączenia
Brak opisanych złych połączeń.
Skutki uboczne i bezpieczeństwo
- poważny Uszkodzenie wątroby – Rzadkie, ale opisane w kilkudziesięciu przypadkach na świecie – zwykle po kilku tygodniach stosowania, z żółtaczką i świądem. Po odstawieniu większość osób wraca do zdrowia w ciągu tygodni lub miesięcy; zdarzyły się przypadki przeszczepu wątroby i zgony u osób z marskością.
- łagodny Łagodne dolegliwości – W badaniach trwających 6–12 tygodni nie zgłaszano poważnych działań niepożądanych; pojedyncze osoby miały np. ból głowy czy refluks.
Przeciwwskazania
- Marskość lub zaawansowana choroba wątroby – unikaj ashwagandhy (ryzyko ciężkiej niewydolności wątroby).
- Jeśli podczas stosowania pojawi się żółtaczka, świąd lub ciemny mocz – odstaw preparat i zgłoś się do lekarza.
Przyjmujesz leki? Brak wpisu nie oznacza braku interakcji – źródła często ich nie badały. Wszystkie interakcje
Źródła (2)
W przeglądzie piśmiennictwa opisano 25 przypadków uszkodzenia wątroby związanego z ashwagandhą (13 publikacji z różnych krajów), zwykle po tygodniach stosowania, najczęściej typu cholestatycznego z żółtaczką i świądem; ocena przyczynowości zwykle wskazywała ashwagandhę jako prawdopodobną przyczynę. 80% chorych wyzdrowiało po odstawieniu, 1 osoba wymagała przeszczepu wątroby, a 3 osoby z wcześniejszą marskością zmarły. Osobom z marskością lub zaawansowaną chorobą wątroby zaleca się unikanie ashwagandhy.
McIntyre D, Nguyen P, Kim Y, Meyer B, Salloum M. (2026). Ashwagandha (Withania somnifera)-Associated Liver Injury: A Scoping Review of Clinical Characteristics and Safety Considerations. Cureus, 18(5), e109764. DOI 10.7759/cureus.109764 ↗
Bez finansowania; autorzy bez konfliktów interesów
- Przegląd opisów przypadków – pozwala rozpoznać zagrożenie, ale nie ocenić, jak często występuje; prawdopodobne niedoszacowanie i stronniczość publikacji.
- Część chorych przyjmowała też inne suplementy lub leki; preparaty różniły się składem i dawką.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów i finansowania.
W serii przypadków z Indii u 8 osób z uszkodzeniem wątroby po jednoskładnikowych preparatach ashwagandhy dominowało cholestatyczne zapalenie wątroby; 3 z 5 osób z przewlekłą chorobą wątroby rozwinęły ostrą niewydolność na podłożu przewlekłej choroby i zmarły. Analiza chemiczna 5 rodzajów preparatów nie wykazała toksycznych zanieczyszczeń ani domieszek – jedynie naturalne związki roślinne.
Philips CA, Valsan A, Theruvath AH, Ravindran R, Oommen TT, Rajesh S, Bishnu S, Augustine P. (2023). Ashwagandha-induced liver injury – A case series from India and literature review. Hepatology Communications, 7(10), e0270. DOI 10.1097/HC9.0000000000000270 ↗
Finansowanie nieopisane w pracy
- Seria 8 przypadków z jednego regionu, analiza retrospektywna.
- Autorzy deklarują brak konfliktów interesów.
Dyscypliny
Opis
Ashwagandha (Withania somnifera) to zimozielony krzew z Indii, od wieków stosowany w ajurwedzie. Najcenniejszy jest korzeń, bogaty m.in. w witanolidy. W suplementach występuje głównie jako wyciąg z korzenia lub z korzenia i liści, zwykle w kapsułkach, i jest reklamowany przede wszystkim „na stres” i „na sen”.
Na rynku jest wiele preparatów różniących się składem – część badań prowadzono na konkretnych markowych wyciągach (np. KSM-66), więc ich wyniki nie muszą przenosić się na każdy produkt.
Źródła: Cheah i wsp. 2021 („Introduction”), McIntyre i wsp. 2026 („Discussion”) – zob. metryczki w sekcjach powyżej.